Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer



Set VN link, Property name = Context, Property VN name = Context

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result = GVZM Het Volkerak-Zoommeer VN

End Set VN link


Set VN link, Property name = Produces, Property VN name = Produces

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result =

End Set VN link


Set VN link, Property name = Consumes, Property VN name = Consumes

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result = ZWD Plannen en onderzoeken over de ZW-Delta VN

End Set VN link


Set VN link, Property name = Part of, Property VN name = Part of

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result =

End Set VN link


Set VN link, Property name = Instance of, Property VN name = Instance of

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result =

End Set VN link


Set VN link, Property name = Concerns, Property VN name = Concerns

Model link = GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer

Result =

End Set VN link



















Waterbalans

Figuur 1: Overzicht van het Volkerak-Zoommeer (RWS 2012).

De aanvoer van water naar het Volkerak-Zoommeer is voornamelijk afkomstig uit Brabant via de Mark/Dintel, de Steenbergse Vliet en de Zoom. Daarnaast wordt water uit het Hollandsch Diep ingelaten via de Volkeraksluizen en bereikt water het Volkerak- Zoommeer via het schutten van schepen, lozingen van overtollig water uit de omliggende polders, neerslag en kwel (figuur 1). De aanvoer via de Dintel en de inlaat vanuit het Hollandsch Diep vormen de voornaamste posten.
De afwatering vindt plaats via de Bathse Spuisluis in de Westerschelde. Bij de Krammersluizen en de Bergsediepsluis zijn zout-zoetwaterscheidingssystemen aangebracht die verzilting vanuit de Oosterschelde voorkomen. Om te verhinderen dat zout water vanuit het Antwerps Kanaalpand de Kreekraksluizen bereikt, wordt zoet (schut)water vanuit het naastgelegen bufferbekken in het kanaalpand gepompt. Dit gebeurt in hogere hoeveelheden dan waarin water als gevolg van het schutproces naar het Volkerak- Zoommeer weglekt (RWS 2012).
Tabel 1 geeft de totale waterbalans van het Volkerak-Zoommeer van de jaren 2008-2009.

Tabel 1: waterbalans van het VZM 2008-2009 (in m3s-1) uit: RWS 2012
Bron Jaargemiddeld Zomergemiddeld
(april-september)
Volkeraksluizen 10,50 17,44
Dintel 10,73 6,78
Steenbergse Vliet (Bovensas) 1,71 2,54
Markiezaatsmeer en Zoom 0,26 0,01
Neerslag op VZM 2,20 2,04
Openwaterverdamping VZM -1,67 -2,72
Krammersluizen -8,56 -8,64
Krammerjachtensluis, Bergsediepsluis -0,47 -0,95
Kreekraksluis en -gemaal -1,86 -1,62
Bathse spuisluis -19,22 -20,31
Inlaat Mark-Vlietboezem -0,20 -0,30
Peilverschil ((eindvolume-beginvolume)/tijd) 0 -0,26
Restterm (o.a. polderwateruitslag of –inlaat) 6,58 5,99
Totaal 0,00 0,00

De jaargemiddelde verblijftijd van het Krammer-Volkerak varieert tussen 110 en 200 dagen, van het Zoommeer tussen 40-125 dagen. In voor- (juni) en nazomer (oktober) kan de verblijftijd in beide meren oplopen tot ver boven de 200 dagen; in de echte zomermaanden wordt de verblijftijd gereduceerd door extra wateraanvoer vanuit het Hollandsch Diep (RWS 2012). De wateraanvoer varieert van gemiddeld ruim 17 m3/s, oplopend tot 30 m3/s in droge periodes tot zelfs 50 m3/s na de extreme droogte in het voorjaar van 2011 (De Vries et al. 2011).

Behrens en Jansen (1992) hebben de mogelijkheden onderzocht om door middel van verschillende maatregelen te komen tot een beperking van de watertoevoer naar het Volkerak-Zoommeer via de Volkerakinlaatsluis. Op deze manier zou de vracht aan verontreinigingen vanuit het Hollandsch Diep worden verminderd.

Waterakkoord

In het Waterakkoord Volkerak Zoommeer hebben de betrokken partijen (Rijkswaterstaat Zee en Delta, Waterschap Brabantse Delta, Waterschap Hollandse Delta, Waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid en Rijkswaterstaat Zuid Nederland) afspraken gemaakt met het oog op een doelmatig beheer en goede verdeling van het beschikbare water onder normale en bijzondere omstandigheden met als randvoorwaarde het geldende peilbesluit Volkerak-Zoommeer (Anon. 2001). Het waterakkoord is geactualiseerd in 2016 (Anon. 2016).

Watersysteemanalyses

Over de ontwikkelingen van de waterkwaliteit, de ontwikkelingen in het Volkerak-Zoommeer en de bijbehorende beleidsmaatregelen zijn een aantal rapportages gemaakt:

  • Het Actieplan Volkerak-Zoommeer (RWS 1989) geeft een aantal maatregelen die genomen moeten worden om de te verwachte ongunstige ontwikkelingen van de waterkwaliteit tegen te gaan.
  • De nota Het Volkerak-Zoommeer, zoet en helder beschrijft de ontwikkelingen van de eerste jaren na het ontstaan van het meer waarin het water zeer helder werd, ondanks de te grote hoeveelheid fosfaat en nitraat die het meer binnenkwam (Anon. 1991).
  • De ontwikkelingen van het Volkerak-Zoommeer in de periode 1987-1992 (Iedema 1992);
  • Over de ontwikkelingen tot 1995 en de verwachtingen voor vijf tot tien jaar daarna, verscheen de nota Een meer in ontwikkeling Anon. 1997);
  • De resultaten van de biologische monitoring over de periode 1987-1994 deel 1 (Breukers et al. 1996);
  • De resultaten van de biologische monitoring over de periode 1987-1994 deel 2 (Breukers et al. 1996);
  • De Amoebe-analyse van het Volkerak-Zoommeer (1992-1994) laat zien dat het watersysteem zich op dat moment in de overgang van een helder, waterplantenrijk meer naar een troebel eutroof meer bevond. De algengroei nam toe en het doorzicht werd minder. Blauwalgen domineerden in steeds sterkere mate het fytoplankton in het zomerhalfjaar. Planktivore en benthivore witvis (zoals brasem) kregen allengs de overhand. De oeverzone is na het ontstaan van het meer in 1987 nooit goed tot ontwikkeling gekomen (Vanhemelrijk en De Hoog 1997).
  • Tosserams et al. (2000) geven een overzicht van de ecologische ontwikkelingen vanaf de totstandkoming van het zoetwatersysteem Volkerak-Zoommeer, met de afsluiting van de Philipsdam in 1987 tot het moment van opstellen van het rapport in 2000.



Referenties
GVZM Wet- en regelgeving VN GVZM Relevante programmas VN GVZM Doelstelling waterbeheer VN GVZM Doorzicht VN GVZM Nutriënten en microverontreinigingen VN GVZM Chlorideconcentratie VN GVZM Zoetwatervoorziening en zoutbestrijding VN GVZM Groei van quaggamosselen VN GVZM Groei van blauwalgen VN GVZM Landbouw VN GVZM Verblijftijd VN GVZM Klimaatverandering VN GVZM Peilbeheer VN GVZM Ontwikkeling van oevers VN GVZM Scheepvaart VN GVZM Visstandsbeheer VN GVZM Recreatie en wonen VN GVZM Ontwikkeling van waterplanten en bodemfauna VN GVZM Waterbeheer van het zoete Volkerak-Zoommeer VN GVZM Het Volkerak-Zoommeer VN GVZM Verkenning en planvorming Volkerak-Zoommeer VN GVZM Opstellen rijksstructuurvisie Grevelingen Volkerak-Zoommeer VN GVZM Verkenning Grevelingen VN GVZM Visie- en planvorming Grevelingen en Volkerak-Zoommeer VN Beheer van watersystemen VNGVZM VZM V20171122
Over deze afbeelding
HZ University of Applied Sciences
Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Projectbureau Zeeweringen
Waterschap Scheldestromen
Provincie Zeeland
Deltares