3.3 Geografische beschrijving

De Grevelingen ligt op de grens van Zeeland en Zuid-Holland (figuur 3.1). Aan de noordkant ligt het eiland Goeree-Overflakkee, aan de zuidzijde Schouwen-Duiveland. Tot 1964 was de Grevelingen een estuariën getijdengebied met uitgestrekte platen, slikken en schorren. Het estuarium stond in verbinding met zout Noordzeewater aan de westzijde via de monding en in verbinding met de Oosterschelde aan de oostzijde. Zoet water werd vanuit de Rijn en Maas aangevoerd via de verbinding met het Volkerak. Met de aanleg van de Deltawerken werd de Grevelingen afgesloten van de Noordzee, Oosterschelde en het Volkerak waardoor het in potentie een zoetwatermeer werd. In 1964 werd als eerste de Grevelingendam aangelegd om de Grevelingen aan de oostzijde af te sluiten, in 1971 volgde de afsluiting van de monding naar de Noordzee met de aanleg van de Brouwersdam.

In de huidige situatie is het Grevelingenmeer het grootste zoutwatermeer van West-Europa en is vooral van belang voor de watersport, recreatie, natuur en visserij.

Figure 3.1: Overzichtskaart van het Grevelingenmeer. Cirkels representeren monsterpunten uit MWTL. De blauwe cirkels zijn lange termijn waterkwaliteitsmetingen, en de rode cirkels zijn de posities van meetpalen.

Van de 5.000 hectare intergetijdegebied voor de afsluiting, viel ongeveer 3.000 ha permanent droog na de afsluiting. Dit werden de huidige eilanden, de rest verdween permanent onder water. Door middel van beheer op het land wordt geprobeerd ongeveer 70% open te houden (graslanden) en 30% mag zich natuurlijk door ontwikkelen tot bos. Dit heeft geleid tot een zeer rijke flora en fauna van internationale allure. In de Grevelingen liggen vier grote natuureilanden. Van west naar oost zijn dit: Hompelvoet, Dwars in de Weg, Stampersplaat en Veermansplaat. Daarnaast liggen er nog enkele kleinere eilanden, waarvan Markenje in het noorden de grootste is. Vele kleine eilanden van vaak niet meer dan één hectare worden gebruikt door kustbroedvogels om te broeden.

Ook zijn er enkele recreatie-eilanden gemaakt. Van west naar oost zijn dit: Ossehoek, Archipel en Mosselbank.

Langs de oevers van de Grevelingen ligt een afwisseling van recreatie en natuurgebieden. De intensieve recreatie is gezoneerd langs de dammen. Met bij de Brouwersdam in het westen de Kabbelaarsbank en de Punt en in het oosten de recreatieterreinen van de Grevelingendam.

Het grootste landgebied langs de oever van de Grevelingen ligt aan de noordoostkant: de Slikken van Flakkee. Een klein deel van dit gebied was schorgebied voor de afsluiting. Verreweg het grootste deel was intergetijdegebied. Nadat dit permanent droogviel door de afsluiting is een gebied van bijna 1.500 ha ontstaan met grote waarden voor natuur. Kleinere natuurgebieden langs de randen zijn onder andere te vinden bij Battenoord, Dijkwater, de Slikken van Bommenede en Slik de Kil.